Uniwersytet Rzeszowski
Centrum Dokumentacji Współczesnej Sztuki Sakralnej
pl. Ofiar Getta 4-5/35, 35-002 Rzeszów
tel. +48 17 872 20 98

Joanna Lubos-Kozieł

Wrocław, Uniwersytet Wrocławski

Proces odkrywania spuścizny artystycznej XIX wieku, poprzedzony czasem wielkiej niechęci do tego stulecia, rozpoczął się w historii sztuki od zainteresowania zjawiskami awangardowymi, zapowiadającymi wiek XX. Dopiero z czasem, wraz ze stopniowym odchodzeniem od modelu dziejów sztuki opartego na idei postępu, zakres zainteresowań historyków sztuki poszerzał się, obejmując kolejne obszary XIX wiecznej twórczości artystycznej: sztukę oficjalną, akademicką, popularną. Badania nad sztuką religijną plasują się niewątpliwie na końcu owego procesu „odzyskiwania” XIX stulecia. Tematy z zakresu architektury kościelnej, a zwłaszcza kościelnego malarstwa i rzeźby, stosunkowo późno weszły do repertuaru zagadnień podejmowanych przez historyków sztuki.
Problemu nie stanowi jednak wyłącznie późne podjęcie przez naukę problematyki XIX-wiecznej sztuki kościelnej, implikujące istnienie wciąż licznych luk badawczych. Niepokój budzić może także fakt, iż coraz popularniejsze w ostatnich latach sięganie po tematy z zakresu XIX-wiecznej religijnej twórczości artystycznej często zdaje się wynikać z prostego poszukiwania nowych, „niewyeksploatowanych” jeszcze przez historię sztuki terenów, i nie idzie w parze z namysłem metodologicznym. Faktograficznym badaniom, prowadzonym na poziomie szczegółowym, nie zawsze towarzyszy zrozumienie specyfiki sztuki zwanej w XIX wieku „chrześcijańską”. Stąd też podstawowym postulatem badawczym, który należałoby wysunąć w kontekście naukowej refleksji nad XIX-wieczną sztuką kościelną czy religijną, jest postulat świadomości metodologicznej. Nie można bowiem w prosty i bezrefleksyjny sposób przenosić do badań nad XIX-wieczną sztuką religijną narzędzi i kategorii badawczych stosowanych w odniesieniu do twórczości artystycznej dawnych wieków. W swoim artykule chciałabym zwrócić uwagę na kilka kwestii wiążących się z malarstwem XIX wieku wyrosłym z inspiracji religijnych, kwestii, o których, jak sądzę, należałoby pamiętać, podejmując badania nad tą dziedziną twórczości.

Pełny tekst artykułu został wydrukowany na łamach rocznika „Sacrum et Decorum” II, 2009. Zamówienia proszę kierować do Wydawnictwa UR.

Skip to content